pl | de | en | ru

Як змяняліся гарады Беларусі: трагедыя і гераічнасць Брэста. Частка другая

Аўтар: C. Плыткевіч
Фота: аўтара, з адкрытых крыніц

Супольны праект краязнаўчага партала «Планета Беларусь» і пошукавай сістэмы Яндэкс уяўляе ТОП-10 гарадоў Беларусі, якія больш за ўсё змяніліся за апошняе чвэрцьстагоддзе. Паказваючы новыя мікрараёны і найболей цікавыя архітэктурныя будынкі, мы каротка кажам і пра гісторыю гарадоў.

Нашмат больш інфармацыі пра знакавыя месцы горада Пінска ёсць у падзеле «Выбітнасці». А знайсці іх, прачытаць водгукі пра самых папулярных і пракласці маршрут можна проста з пошуку Яндэкса.

У першай часткі матэрыялу мы прасачылі этапы развіцця горада Брэста ад найстаражытнейшых часоў да пачатку сямідзясятых гадоў мінулага стагоддзя.

Наступны перыяд характарызуецца ўзростам прамысловага патэнцыялу горада Брэста: пабудаваны электралямпавы і электрамеханічны заводы, дывановы і панчошны камбінаты. За кошт прытоку працоўнай сілы і ўлучэння ў гарадскую рысу 12 вёсак павялічылася тэрыторыя і насельніцтва горада.

20-2018-05-13-27--6258pb_1330.jpg Мастацкія вітражы на будынках па вуліцы Маскоўскай з'явіліся якраз тым часам

З 1976 года ў Брэсце дзее аэрапорт, у 1986 годзе пабудаваны аэравакзал. У 1981 годзе пушчаны першы тралейбус. З 1978 года горад паасобны на два адміністрацыйна-тэрытарыяльныя раёны – Ленінскі і  Маскоўскі раёны.

21-2018-05-13-7--DJI_0221pb_1330.jpg Цэнтр сучаснага Брэста

Брэст першым у Беларусі – з 1993 г. – стаў ужыццяўляць аўкцыённую мадэль прыватызацыі аб'ектаў камунальнай уласнасці. У 1996 г. тут створана першая ў рэспубліцы вольная эканамічная зона «Брэст» (СЭЗ «Брэст»). Яе рэзідэнтамі з'яўляюцца 75 прадпрыемстваў. Брэсцкая вобласць і прымежныя рэгіёны Польшчы і Украіны ў 1998 годзе ўтварылі трансмежнае з'яднанне «Еўрарэгіён Буг».

У 2004 годзе пачата ўпарадкаванасць горада. Пабудаваны лёдавы палац, лёгкаатлетычны манеж, палац спорту «Вікторыя», вяслярны канаў. У наш час вядзецца рэканструкцыя гістарычнага цэнтра Брэста.

22--2006-08-24_8123pb_1330.jpg 24 ліпеня 2006 года, ідзе будаванне вяслярнага канала

22-1-2005-06-02_0584pb_1330.jpg

23-2019-10-26-17--DJI_0525pb_1330.jpg Так вяслярны канал выглядаў 26 кастрычніка 2019 года

Сёння Брэст – гэта адзін з прамысловых цэнтраў Беларусі. Гэта таксама найбуйны транспартавы вузел і культурны цэнтр з багатым гістарычным мінулым і цікавымі народнымі традыцыямі.

24 5586605652c1ede717046180df656f0b.jpg Будынак чыгуначнага вакзала пасля нядаўняй рэканструкцыі
25-2018-05-12-7--DJI_0204pb_1330.jpg Будынкі аўтавакзала і цэнтральнага рынку

Але нам жа цікава, што захавалася ад старажытнага горада?

26-2009-06-06_8023pb_1330.jpg

Міма гэтых руін праходзяць усе турысты, яны знаходзяцца ў самым цэнтры мемарыяльнага комплексу «Брэсцкая крэпасць-герой».

Гэта падмуркі ўніяцкага базылянскага манастыра, пабудаванага на месцы старой драўлянай царкве Святых Апосталаў Пятра і Паўла.

Падчас будавання Брэсцкай крэпасці ў XIX стагоддзі храм быў перапланаваны і прыстасаваны пад будынак афіцэрскага сходу. Напачатку XX стагоддзя палац сталі скарыстаць як месца адпачынку і правядзення культурных імпрэз. Тут месцаваліся рэстаран, більярд, глядзельная зала, бібліятэка і шмат што іншае. 3 траўня 1918 года тут прайшло падпісанне Брэсцкага свету паміж Германіяй і Савецкай Расіяй. Кажуць, што на сцяне більярдавай залы Лёваў Троцкі тады пакінуў надпіс «Ні вайны, ні свету».

26-1 a5c2bac485e39913780d96746bd09295.jpg Белы палац быў разбураны падчас абароны Брэсцкай крэпасці
26-2-2009-06-06_7657pb_1330.jpg

Гарнізонная Свята-Мікалаеўская царква пабудавана ў самым цэнтры Брэсцкай крэпасці ў 1851–1876 гадах па праекце  архітэктара Давыда Грыма. Напачатку XX стагоддзя Свята-Мікалаеўскі сабор быў галоўным храмам Заходнерускага краю. Пасля падпісання Рыжскай мірнай дамовы новыя ўлады перабудавалі храм у рымска-каталітычны гарнізонны касцёл Святога Казіміра па праекце польскага архітэктара Ю. Лісецкага.

26-8-52-2018-05-13-10--DJI_0166pb_1330.jpg

З 1939 года і да самага пачатку Вялікай Айчыннай вайны ў ім месціўся клуб 84-га стралковага палка Чырвонай Арміі. Падчас баёў 1941 года будынак стаў важным пунктам абароны, бо яно змесцавана на самым высокім месцы выспы, адкуль добра праглядаецца ўся тэрыторыя крэпасці.

26-4-2017-07-15-15--1163pb_1330.jpg

У 1994 годзе будынак быў вернуты праваслаўнай царкве, пачаліся працы па яго рэстаўрацыі. З восені 1995 года ў Свята-Мікалаеўскім гарнізонным саборы сталі здзяйсняцца набажэнствы.

26-5-2009-12-29_1943pb_1330.jpg

Руіны старажытнага манастыра, які належаў бернардынам.  Бернардыны былі запрошаны ў Брэст напачатку XVII стагоддзя  біскупам Марцінам Шышкоўскiм. Ён вылучыў ім пляцоўку зямлі і хату ў былым Валынскім прадмесці, сёння вядомым як Шпітальная выспа, пабудаваў для манахаў капліцу. У 1623 годзе ў прыстанкі быў асвячоны вялікі каменны касцёл, які ўражаў багаццем інтэр'ераў і цікавымі архітэктурнымі развязкамі.

У перадваенны час пабудовы манастыра выкарыстоўваліся як шпіталь. У 1941 годзе пасля захопу Брэсцкай крэпасці менавіта тут немцы трымалі палонных, лекараў і медсёстраў. Пасля вайны будынкі сталі скарыстаць як склад. З часам яны ўсё больш бурыліся, і сёння ад манастыра і касцёла засталіся толькі руіны.

26-7-2009-06-06_8239pb_1330.jpg Яшчэ адзін артэфакт старога горада, што захаваўся ўсярэдзіне будынкаў Брэсцкай крэпасці
26-10-2009-06-06_8272pb_1330.jpg Былы «казематаваны рэдут», у якім некалі месцілася палкавая школа 84-га стралковага палка, у 2005 годзе ператварыўся ў жаночы манастыр

За 15 гадоў існавання Свята-Божае Нараджэнне-Багародзіцкага жаночага манастыра паўразбураны будынак без вокнаў, дзвярэй і даху быў адноўлены, побач з'явіліся званіца, летні храм, невялікі сад і нават пчальнік. У прыстанкі ўладкавана дамавая царква, келлі, трапезная, бібліятэка. Дах будынка, які некалі ўваходзіў у лінію абароны, карануе купал.

27--2009-12-29_1754_656.jpg Карта горада Брэста ў канцы ХХ стагоддзі

Праляцім над цэнтральнымі вуліцамі і паглядзім на новабудоўлі горада.

28-2018-05-12-7--DJI_0214pb_1330.jpg Пешаходная вуліца Савецкая з помнікам 1000-годдзю горада Брэста

29-2009-06-06_0608pb_1330.jpg Так яна глядзіцца з зямлі

30-2009-06-06_0642pb_1330.jpg Кінатэатр «Беларусь», які некалі быў сінагогай…

31 sinagoga.jpg

32 540298df566ed4c9d98620e168534a99.jpgКрыжаўзвіжанскі касцёл

Касцёл пабудаваны ў 1856 годзе ў стылі познага класіцызму. Цяпер ён мясцуецца на цэнтральным пляцы Брэста, што носіць імя Леніна. Па пацешным супадзенні, які стаіць тут жа бронзавы правадыр сусветнага пралетарыяту паказвае рукой кірунак на касцёл…

33-2009-06-06_0702pb_1330.jpg

У гады Вялікай Айчыннай храм быў пашкоджаны, а пасля зачынены і перабудаваны: апынуліся знішчаны вежы галоўнага фасада, зменены інтэр'еры. З 1957 па 1990 год у будынку месцілася экспазіцыя абласнога краязнаўчага музея. Пасля таго як Крыжаўзвіжанскі касцёл вярнулі Каталіцкай царкве, ён набыў сваё выточнае аблічча, а таксама орган.

34-2009-06-06_0675pb_1330.jpg Інтэр'ер храма
35-2009-06-06_0725pb_1330.jpg Кафедральны сабор Святога Сімяона Стоўпніка з'яўляецца галоўным праваслаўным храмам Брэста

Першыя згадванні пра святыню ставяцца да XVI стагоддзя. Цяперашні царкоўны будынак быў пабудаваны ў сярэдзіне XIX стагоддзя. Сабор узвялі па праекце брэсцкага архітэктара В. Палікарпава. Яго выточны выгляд вядомы дзякуючы акварэлі Напалеона Орды 1869 года. Храм быў зачынены ў савецкі час і доўгі час заставаўся закінутым. Яго адрэстаўравалі ў 1988 годзе.

Галоўная святыня храма – моцы вялебнага пакутніка Апанаса Філіповіча. У 2005 годзе ў яго гонар ля сабора быў усталяваны помнік.

36 6d4a728d689813e8a63ba7e9a28d08ab.jpg Свята-Мікалаеўская царква асвячона ў снежні 1906 года

Яна дзеяла паўстагоддзя, а потым была зачынена. З будынка збілі ўсе крыжы і ўладкавалі тут сховішча брэсцкага архіва. Храм вярнулі вернікам толькі ў 1990 годзе. 

У 2005 годзе каля царквы быў усталяваны помнік у гонар маракоў, загінулых падчас руска-японскай вайны. Адкрыццё прымеркавалі да стагоддзя Цусімскай марской бітвы, падчас якой рускі флот патрываў паразу.

Царква Святога Мікалая з сінімі купаламі з'яўляецца ўпрыгожаннем Брэста, гараджане кажуць, што яна падобна на пяцімачтавы карабель.

37-2009-06-06_8365pb_1330.jpg

У горадзе Брэсце яшчэ можна знайсці каларыт пачатку і сярэдзіны мінулага стагоддзя.

38-2009-06-06_8379pb_1330.jpg

Але такіх куткоў робіцца ўсё менш.

39-2005-06-01_0258pb_1330.jpg

Музей «Выратаваныя каштоўнасці» таксама з'яўляецца ўпрыгожаннем горада, тут экспануюцца мастацкія і гістарычныя рарытэты, канфіскаваныя мытнай службай пры няпраўным вывазе за межы Беларусі.

40-2018-05-13-11--DJI_0215pb_1330.jpg Музей чыгуначнай тэхнікі
40-1-2018-05-12-10--DJI_0262pb_1330.jpg Першы шлюз на рацэ Мухавец Днепрапятроўска-Бугскага воднага канала знаходзіцца ў межах горада
40-2-2018-05-12-6--DJI_0188pb_1330.jpg Стадыён «Брэсцкі»
40-3-2018-05-13-8--DJI_0144pb_1330.jpg Гасцініца «Эрмітаж»
40-4-2019-10-26-18--DJI_0551pb_1330.jpg

У межах горада Брэста на рацэ Мухавец утварылася шмат выспаў, ёсць азёры Вялікія Соі і Малыя Соі, заказнік «Брэсцкі» і нават сваё Брэсцкае мора. Праўда, яно вельмі маленькае…

40-5-2018-05-13-5--DJI_0253pb_1330.jpg Уязджаючых у горад сустракае стэла на дарозе
40-6-2019-10-26-6--DJI_0073pb_1330.jpg Новы мікрараён «Усход-6»

40-7-2019-10-26-15--DJI_0473pb_1330.jpg

У апошнія гады ў горадзе з'явілася шмат новых храмаў. Свята-Ўскрэсенскі сабор з'яўляецца найбуйным культавым збудаваннем горада і адным з самых вялікіх у Беларусі. Быў закладзены ў мікрараёне «Усход» у 1995 годзе ў гонар 50-годдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.

40-8-2019-10-26-5--DJI_0442pb_1330.jpg Свято-Георгиевский храм на фоне озер Зеркалка и Вычулки
40-9-2019-10-26-16--DJI_0496pb_1330.jpg

Касцёл святога Іосіфа  быў асвячоны ў 2016 годзе. Гэта трэці па рахунку каталіцкі храм у горадзе, яго будаванне вялося каля 13 гадоў. Будынак, які напамінае невялікі сярэднявечны замак, спраектаваў архітэктар Аляксей Андраюк. У стылі праглядаюцца як класічныя элементы, гэтак і сучасныя. Святыня збудавана галоўным чынам на ахвяраванні вернікаў.

40-10-2019-10-26-17--DJI_0507pb_1330.jpg

Незвычайны архітэктурны развязак мае царкву Ціхвінскага абраза Боскай Маткі ў мікрараёне Кавалёва. Яе будаванне пачалося ў 1999 годзе. Рамонтныя і аздабленчыя працы вядуцца дагэтуль, але царкву ўжо актыўна наведваюць вернікі, сярод іх шмат маладых сем'яў з дзецьмі. Храм таксама карыстаецца папулярнасцю сярод пар, якія хочуць абвянчацца.

41-2018-05-13-9--DJI_0209pb_1330.jpg Новыя хаты на вуліцы Фаміна
42-2019-10-26-8--DJI_0118pb_1330.jpg Новабудоўлі ў мікрараёне «Паўднёва-Усход-4»
43-2019-10-26-16--DJI_0493pb_1330.jpg
44-2019-10-26-17--DJI_0517pb_1330.jpg Вуліца Кастрычніцкай рэвалюцыі
45-2019-10-26-15--DJI_0480pb_1330.jpg

Як і ўва ўсіх астатніх буйных гарадах Беларусі, у Брэсце з'явіліся вялікія гандлёвыя цэнтры.

46-2019-10-26-19--DJI_0590pb_1330.jpg

Вырашаецца і транспартавая праблема. Вось такая складаная развязка ўведзена ў эксплуатацыю на скрыжаванні вуліц Зубачова, Дворнікава, Брэсцкіх дывізій і лейтэнанта Рабцава.

47-2005-09-03_0480pb_1330.jpg

Але мы скончым сваю ілюстраваную гісторыю кадрам з ускраіны горада Брэста. Хай на стагоддзі захоўваецца брэсцкі каларыт, у якім спалучаецца заходняя прадпрымальнасць, палеская гаспадарлівасць і імкненне заўсёды быць на паўкроку наперадзе ўсіх астатніх.


Каментары
Пакінуць каментар
Каб пакінуць каментар, вам неабходна аўтарызавацца.

Смотрите также

Самыя папулярныя Самыя абмяркоўваюцца